Elke leerling gezien
Een praktische handleiding voor leerkrachten en leerlingenbegeleiders om digitale instrumenten warm, bewust en doelgericht in te zetten.
Inhoud
Online handleiding · september 2026
Online handleiding
Deze handleiding helpt leerkrachten en leerlingenbegeleiders om de 11 instrumenten bewust, warm en doelgericht in te zetten. Lees ze online, volg de links en keer terug wanneer je een volgende stap zoekt.
Het stappenplan
De instrumenten zijn geen testen en geven geen label. Ze helpen leerlingen woorden, beelden of keuzes geven aan wat er speelt. Daarom hoort elk instrument bij een zorgvuldig gesprek vóór, tijdens en na het invullen.
Wat doe je?
Bepaal vooraf wat je wilt begrijpen, bijvoorbeeld: “Hoe voelt deze leerling zich in de klas?” of “Welke samenwerking vraagt aandacht?”
Waarom zo? Een scherpe vraag voorkomt dat een instrument een losse vragenlijst wordt. Je weet beter waarop je tijdens het gesprek kunt doorvragen.
Wat doe je?
Kies op de startpagina alleen het instrument dat aansluit bij jouw vraag, de leeftijd en de context.
Waarom zo? Niet elk instrument geeft antwoord op elke vraag. Een bewuste keuze houdt het overzichtelijk voor jou én voor de leerling.
Wat doe je?
Plan een rustig moment, vertel waarvoor de oefening dient en neem “Voordat je begint” samen door. Vink alle aandachtspunten bewust aan.
Waarom zo? Leerlingen antwoorden eerlijker wanneer zij weten wat er gebeurt, wie kan meekijken en dat een antwoord nooit een beoordeling is.
Wat doe je?
Start het instrument als medewerker. Waar leerlingen zelf invullen, gebruiken zij een sessiecode en hebben ze geen account nodig. Blijf nabij voor uitleg, zonder antwoorden in te vullen.
Waarom zo? De sessiecode houdt deelname laagdrempelig en anoniem. Jouw rustige aanwezigheid helpt, terwijl de eigen stem van de leerling centraal blijft.
Wat doe je?
Bekijk na afloop eerst rustig wat opvalt. Vraag vervolgens: “Herken je dit?”, “Wat wil je hierover vertellen?” en “Wat zou helpen?”
Waarom zo? Een resultaat is een ingang naar betekenis, geen conclusie over een leerling. Het gesprek geeft nuance aan wat je ziet.
Wat doe je?
Spreek een kleine, concrete stap af. Denk aan een vervolggesprek, een klasafspraak, extra observatie of samenwerking met een collega.
Waarom zo? Een kleine stap maakt begeleiding uitvoerbaar. Zo vertaalt een inzicht zich naar merkbare steun in het dagelijks schoolleven.
Wat doe je?
Plan wanneer je terugkomt op de afspraak. Gebruik hetzelfde instrument later alleen wanneer dat helpt om groei of een veranderde situatie te bespreken.
Waarom zo? Opvolging laat zien dat je de leerling serieus neemt. Vergelijken doe je voorzichtig: omstandigheden veranderen en cijfers vertellen nooit het hele verhaal.
Bij elk instrument verschijnt “Voordat je begint”. Het instrument opent pas nadat je alle punten hebt aangevinkt. Zo sta je bewust stil bij veiligheid, context en opvolging.
Wanneer een leerling zelf invult, gebruik je een sessiecode. Dat maakt starten eenvoudig en houdt de drempel laag. Leg wel altijd vooraf uit wat je samen met de antwoorden doet.
Spreek af wie wat doet en wanneer je erop terugkomt. Ook wanneer er geen zorgsignaal is, kan een korte bevestiging van wat goed loopt heel waardevol zijn.
Scherm voor scherm
Open hieronder het instrument dat je gaat gebruiken. Je leest welke schermen je en de leerling tegenkomen, wat je per stap doet en hoe je het gesprek daarna verderbrengt.
Wat kom je op het scherm tegen?
Je ziet eerst de startcheck. Daarna volgt een persoonlijke placemat met open invulvelden over wie de leerling is, wat belangrijk is en wat hij of zij wil leren.
Werkwijze
Wat kom je op het scherm tegen?
Je ziet eerst de startcheck. Daarna volgt een persoonlijke placemat met open invulvelden over wie de leerling is, wat belangrijk is en wat hij of zij wil leren.
Lees de startcheck samen en open het instrument pas wanneer alle aandachtspunten zijn aangevinkt.
Laat de leerling per onderdeel kort invullen of tekenen. Je hoeft niet alles in één keer te bespreken.
Gebruik de ingevulde placemat als gesprekshulp: vraag wat de leerling graag wil toelichten en kies samen een vervolgstap.
Wat kom je op het scherm tegen?
Je start met het samenstellen van je klas en kiest daarna een verbindende opdracht. Het scherm toont vervolgens duo’s of kleine groepen per ronde.
Werkwijze
Wat kom je op het scherm tegen?
Je start met het samenstellen van je klas en kiest daarna een verbindende opdracht. Het scherm toont vervolgens duo’s of kleine groepen per ronde.
Voer eerst de namen van je leerlingen in en controleer de klaslijst voordat je groepen laat maken.
Kies een opdracht en bekijk de voorgestelde ronde. Wissel van opdracht wanneer de groep een andere werkvorm nodig heeft.
Gebruik de indeling in de klas, observeer hoe het contact verloopt en pas een volgende ronde aan als een combinatie extra ondersteuning vraagt.
Wat kom je op het scherm tegen?
De leerling ziet een korte bevraging met herkenbare domeinen en antwoordmogelijkheden die aangeven hoe het op dat moment gaat.
Werkwijze
Wat kom je op het scherm tegen?
De leerling ziet een korte bevraging met herkenbare domeinen en antwoordmogelijkheden die aangeven hoe het op dat moment gaat.
Leg vooraf uit dat er geen goede of foute antwoorden zijn en dat de antwoorden een gesprek openen.
Laat de leerling rustig elk onderdeel beantwoorden. Blijf in de buurt voor verduidelijking, zonder een antwoord voor te zeggen.
Bekijk de signalen na afloop samen en vraag vooral wat er achter een laag of opvallend antwoord schuilt.
Wat kom je op het scherm tegen?
Je maakt eerst een klasbevraging klaar. Leerlingen geven daarna keuzes of verbindingen aan. Als begeleider zie je een overzicht van patronen in de groep.
Werkwijze
Wat kom je op het scherm tegen?
Je maakt eerst een klasbevraging klaar. Leerlingen geven daarna keuzes of verbindingen aan. Als begeleider zie je een overzicht van patronen in de groep.
Kies vooraf welke vraag je aan de klas stelt en leg uit dat antwoorden discreet worden behandeld.
Laat leerlingen individueel en zonder overleg invullen met de sessiecode.
Lees het overzicht als signaal, niet als oordeel. Combineer het met observaties en kies een positieve groepsactie of een zorgvuldig vervolggesprek.
Wat kom je op het scherm tegen?
Op het scherm doorloopt de leerling een concrete situatie in kleine stappen: wat gebeurde er, welk gevoel speelt mee, welke behoefte is er en welk verzoek past daarbij?
Werkwijze
Wat kom je op het scherm tegen?
Op het scherm doorloopt de leerling een concrete situatie in kleine stappen: wat gebeurde er, welk gevoel speelt mee, welke behoefte is er en welk verzoek past daarbij?
Kies een herkenbare en veilige oefensituatie, niet meteen het meest gevoelige conflict.
Laat de leerling eerst beschrijven wat er gebeurde voordat er een oordeel of oplossing komt.
Doorloop gevoel, behoefte en verzoek in die volgorde. Lees de uiteindelijke boodschap samen hardop en maak ze zo nodig concreter.
Wat kom je op het scherm tegen?
De leerling krijgt veertig stellingen, verdeeld over overzichtelijke schermen. Na afloop verschijnt een visueel overzicht van sociale reflexen.
Werkwijze
Wat kom je op het scherm tegen?
De leerling krijgt veertig stellingen, verdeeld over overzichtelijke schermen. Na afloop verschijnt een visueel overzicht van sociale reflexen.
Vertel dat de stellingen gaan over herkenning en niet over presteren of een vast profiel krijgen.
Laat de leerling de vragen zelfstandig en in eigen tempo beantwoorden.
Bespreek het eindoverzicht nieuwsgierig: welke beelden herkennen zij en in welke situaties willen zij iets anders proberen?
Wat kom je op het scherm tegen?
Het scherm onderscheidt drie zones: in balans, overprikkeld en onderprikkeld. Leerlingen verkennen signalen, mogelijke oorzaken en wat hen helpt.
Werkwijze
Wat kom je op het scherm tegen?
Het scherm onderscheidt drie zones: in balans, overprikkeld en onderprikkeld. Leerlingen verkennen signalen, mogelijke oorzaken en wat hen helpt.
Begin bij een gewone of recente schoolsituatie zodat de leerling een concreet vertrekpunt heeft.
Laat de leerling woorden geven aan lichaamssignalen, gedachten en gedrag in de drie zones.
Kies samen een of twee helpende acties die haalbaar zijn tijdens een schooldag en spreek af hoe een volwassene kan ondersteunen.
Wat kom je op het scherm tegen?
De leerling ziet tegels met mogelijke doelen. Door te kiezen en te ordenen ontstaat er een duidelijk vertrekpunt voor het gesprek.
Werkwijze
Wat kom je op het scherm tegen?
De leerling ziet tegels met mogelijke doelen. Door te kiezen en te ordenen ontstaat er een duidelijk vertrekpunt voor het gesprek.
Laat de leerling eerst zelf rondkijken en tegels kiezen die op dit moment het meest aanspreken.
Vraag waarom het gekozen doel belangrijk is en waaraan de leerling merkt dat er vooruitgang is.
Beperk het gesprek tot één haalbare eerste stap. Leg vast wie wat doet en wanneer je opnieuw samen kijkt.
Wat kom je op het scherm tegen?
Leerling en begeleider beantwoorden dezelfde acht aandachtspunten vanuit hun eigen perspectief. Daarna brengt het scherm de overeenkomsten en verschillen samen.
Werkwijze
Wat kom je op het scherm tegen?
Leerling en begeleider beantwoorden dezelfde acht aandachtspunten vanuit hun eigen perspectief. Daarna brengt het scherm de overeenkomsten en verschillen samen.
Spreek af dat jullie eerst apart invullen, zodat beide perspectieven ruimte krijgen.
Vergelijk de antwoorden pas daarna. Begin met wat jullie allebei herkennen.
Vraag bij verschillen naar concrete voorbeelden en formuleer samen één groeiafspraak, zonder van de uitkomst een beoordeling te maken.
Wat kom je op het scherm tegen?
Het instrument leidt je door een overzicht van de situatie, betrokkenen en mogelijke acties. Aan het einde ontstaat een concreet actieplan.
Werkwijze
Wat kom je op het scherm tegen?
Het instrument leidt je door een overzicht van de situatie, betrokkenen en mogelijke acties. Aan het einde ontstaat een concreet actieplan.
Gebruik het instrument op een rustig moment en volg altijd ook het veiligheids- en antipestbeleid van de school.
Breng feiten, impact en betrokkenen stap voor stap in kaart. Laat de leerling vertellen zonder schuld bij hen te leggen.
Kies concrete acties voor leerling, klas en school. Leg ook vast wanneer je de veiligheid en afspraken opnieuw bespreekt.
Wat kom je op het scherm tegen?
Je doorloopt zeven stappen voor een herstelgesprek, van veiligheid en voorbereiding tot afspraken en opvolging. Elke stap geeft ruimte om stil te staan bij wat nodig is.
Werkwijze
Wat kom je op het scherm tegen?
Je doorloopt zeven stappen voor een herstelgesprek, van veiligheid en voorbereiding tot afspraken en opvolging. Elke stap geeft ruimte om stil te staan bij wat nodig is.
Controleer vóór je start of een gesprek veilig en vrijwillig kan plaatsvinden. Bereid betrokkenen zo nodig eerst apart voor.
Doorloop de stappen in volgorde en neem tijd voor wat er gebeurd is, welke impact dat had en wat ieder nodig heeft.
Noteer alleen afspraken waar iedereen achter staat. Plan meteen een opvolgmoment om te kijken of het herstel ook in de praktijk werkt.
Veilig en zorgvuldig
Leerlingen gebruiken een sessiecode en hebben geen account nodig.
Gebruik alleen gegevens die nodig zijn voor het afgesproken begeleidingsdoel.
Leg uit wat je bespreekt, wie kan meekijken en wanneer je een resultaat wist.
Kies één instrument, plan een rustig moment en maak tijd voor het gesprek achteraf. Zo wordt een digitaal hulpmiddel een echt moment van aandacht.
Laatst bijgewerkt: september 2026
